अर्थमन्त्रीले भनेर मात्रै युवालाई विदेश जानबाट रोक्न सकिएला ?
भेषराज पोखरेल
भदौ ३, २०८० आइतबार १३:४८:४८
अर्थमन्त्री प्रकाशशरण महतले देशमै अवसर छ, युवाले उपयोग गर्न सक्नुपर्छ भने । नेपाल विकासको क्रममा छ, यो विकासशील राष्ट्र मात्र हो, यहाँ प्रशस्त अवसर छन्, युवाहरूले ती अवसरको उपयोग गर्न सक्नुपर्ने बताए । उनले विदेशमा पढ्न जाने विद्यार्थीलाई केन्द्रित गर्दै यी कुरा भनेका हुन् । उनले विदेशमा कामदारको रुपमा जाने युवाहरूको विषयमा बोले जस्तो लाग्दैन । हो, नेपाल विकास नभएको, विज्ञान तथा प्रविधिको विकास नभएको राष्ट्र हो ।
यहाँ धेरै गर्न बाँकी छ । नेपालमा अध्ययन, अनुसन्धान, नयाँ खोज तथा नयाँ प्रयोगको खाँचो सबै क्षेत्रमा छ । यस्तो यथार्थ त हो तर अहिलेसम्मको शासन संयन्त्रले यी काम गर्ने कस्तो वातावरण बनाएको छ ? सरकारी जागिरमा युवा आकर्षण देखिन्छ, त्यहाँ सरकारले विभिन्न सुविधा दिन्छ, पारिश्रमिकको व्यवस्था त्यस्तै छ तर अन्य निजी क्षेत्रको स्थिति कति भयावह छ ? पारिश्रमिक तथा सुविधाको अवस्था कस्तो छ ? जागिरको सुनिश्चतता कस्तो छ ? यी कुराले युवाहरूलाई सधैं पोल्ने गरेको छ । अर्को, आफ्नै व्यवसाय गर्नेहरूको कुरा गर्दा सरकारी व्यवस्था अहिले पनि युवालाई प्रोत्साहन गर्ने खालको छैन । पहुँचवालाकाे मात्र व्यवसायमा हालीमुहाली चल्ने अवस्था अहिले पनि कायमै छ । देशका सबै क्षेत्रमा दलाली करण र कमिशनखोरी हावी छ, यस्तो अवस्थामा युवाहरूले विदेश रोज्न बाध्य भएको स्पष्ट हुन्छ ।
नेपालबाट कामको खोजीमा युवाहरू विदेशिने क्रम द्रुत गतिले बढिरहेको छ । नेपालबाट दैनिक लगभग दुई हजार युवाहरू विदेश जाने गरेका छन् । पढ्नका लागि विदेश जाने युवाहरूको संख्या पनि बढिरहेको छ । कामका लागि विदेश जाने युवाहरूले प्रत्येक महिना एक खर्बभन्दा बढी रेमिट्यान्स पठाइरहेका छन् । बितेको आर्थिक वर्ष नेपालमा १२ खर्ब २० अर्ब रेमिट्यान्स भित्रिएको छ । अर्को, विदेश पढ्न जाने युवाहरूले लिएर जाने पैसा पनि ठूलो छ । अर्थमन्त्रीले भनेजस्तो शिक्षित युवाहरुको कुरा गर्ने हो भने विदेशमा उनीहरूले ठूलै हण्डर खानु त परेको छ नै तर नेपालको शिक्षा नीति त्यस्तो छ कि एकातिर यहाँका उद्योग व्यवसाय तथा नयाँ खोज अनुसन्धानलाई आवश्यक पर्ने जनशक्ति अति थोरै छ, ती क्षेत्रले बाहिरबाट जनशक्ति ल्याउनुपर्छ, अर्कातिर यहाँको ठूलो जनशक्ति बेरोजगार छ ।
अर्को, स्वरोजगारको लागि काम गर्ने प्रयास गर्दा सरकारले प्रोत्साहन गर्दैन, राजनीतिक क्षेत्र तथा कर्मचारीतन्त्रमा डरलाग्दो रुपमा रहेको दलाली करण र कमिसनको जालोले सामान्य युवा टिक्नै सक्दैनन् । सरकारले नीति नियम यस्तो बनाएका छौं, यस्तो सुविधा दिएका छौं भने पनि दलाली र कमिसनको जालोले सबैलाई निस्तेज पारिदिएको छ । अहिले सरकारले एक सय रूपैयाँमा उद्योग दर्ता गर्न सक्ने तथा अनलाइनमार्फत दर्तासम्बन्धी सबै काम गर्ने व्यवस्था गरेको बताएको छ तर दर्तापछि चाहिने पुँजी, पूर्वाधार, कच्चापदार्थ, बजारको व्यवस्था सबैमा त्यही कमिसनको जालोले सताउन थालिहाल्छ । कमजोर आर्थिक अवस्था भएका युवाहरूले कुनै उद्योग चलाउन बैंकबाट सरल ब्याजमा पैसा पाउने अवस्था सरकारले सिर्जना गर्न सकेको छैन । यस्तो अवस्थामा नेपालमा सबै अवसर छन्, यहीँ केही गर भन्नुको कुनै अर्थ देखिँदैन ।
नेपालबाट वर्षमा लगभग ७ लाख युवा विदेशिने तथ्याङ्कले देखाएको छ । तीमध्ये धेरै ठूलो संख्यामा अशिक्षित तथा अर्ध शिक्षित र सुरुदेखि नै सरकारी स्कुल, कलेजमा सामान्य विषय पढेका युवा हुन्छन् । तिनीहरुले देश छाड्नुको कारण के त ? तिनीहरुले नेपालमा सरकारी जागिर खान सकेनन्, निजी क्षेत्रको अनिश्चित जागिर तथा जीवन निर्वाहको अवस्था जटिल बन्दै जाँदा विदेश जानु वाध्यता जस्तै बन्न गएको छ । २०४६ पनि खुलाबाजार अर्थतन्त्रले धेरै क्षेत्रलाई फैलने अवसर दियो, रोजागरीको सिर्जना पनि बढेर गयो । यस्तो अवस्था सिर्जनासँगै पुँजीवादी अर्थतन्त्र क्रोनिक बन्न पुग्यो, दलाली र कमिसन तन्त्र बढ्दै गयो । अझ ०६२।६३ पछि त यो क्रम यति बढेर गयो कि सर्वसाधारण नागरिकले जीवन निर्वाह गर्न कठिन भयो । यही समयमा सर्वसाधारणले नेपालमा काम गरेर जीवन निर्वाह गर्न तथा सहर तथा सहरोन्मुख क्षेत्रमा बसोवास किनेर बस्न सक्ने अवस्था राजनीतिक क्षेत्र र कर्मचारीतन्त्रमा झांगिएको दलाली र कमिसन तन्त्रका कारण रहेन । यस्तो अवस्थामा युवाहरु जसरी पनि विदेश नगइनहुने अवस्था बन्न गयो । यही अवस्थामा अर्थात् डा. प्रकाशशरण महतको नीति र योजनाले युवाहरुलाई विदेश जानबाट रोक्न ज्यादै कठिन छ ।
बजेट बन्दा जुन करका दर फेरबदलको विवाद भयो, पछिल्ला तस्करी तथा घोटालाका काण्डहरू जसरी एकपछि अर्को गर्दै बाहिर आइरहेका छन् ती सबैको जड त्यही राजनीतिक क्षेत्र र कर्मचारीतन्त्रमा मौलाउँदै गएको दलाली करण र कमिसन तन्त्र हुन् । जहिले जति पनि काण्डहरू बाहिर आइरहेका छन् ती कुनै विशेष आपराधिक व्यक्ति वा समूहको कारणले मात्रै भएका होइनन् । त्यसमा पूरै राजनीतिक र कर्मचारी संयन्त्रसँग राष्ट्रिय, अन्तर्राष्ट्रिय दलालहरू जोडिएका छन् ।
दलाली करण र कमिसन तन्त्र नजोडिई विशुद्ध आपराधिक समूह मात्रै जोडिएको भए तिनको कारबाही सजिलो हुने थियो । राजनीतिका उच्च नेतृत्वकै वरिपरिकाहरु संलग्न देखिएपछि यी घटनाको अनुसन्धान र मुख्य अपराधीसम्म पुग्ने अवस्था कमजोर बन्दै गएको देखिँदै छ । अहिलेको अवस्थालाई हेर्दा सरकार तथा त्यसका वरिपरि रहने दलका प्रभावशाली नेताहरू र उनीहरूको इसारामा चल्ने कर्मचारी नै संलग्न रहेको देखिँदै छ । यस्तो अवस्थामा युवाहरूले कस्तो व्यवसाय गरेर देशमा बसेर आफ्नो र देशको उत्थान गर्लान् ? यसको उत्तर अर्थमन्त्रीले दिनुपर्ने देखिन्छ ।
भेषराज पोखरेल
नेपालबहस डटकमका नियमित स्तम्भकार भेष राज पोखरेल वरिष्ठ पत्रकार हुन् । विगत २५ वर्षदेखि अर्थ राजनीतिक धारमा कलम चलाउँदै आएका पोखरेलले कान्तिपुर दैनिकमा २० वर्ष भन्दा बढी समय भाषा सम्पादकका रुपमा काम गरेका छन् । स्वतन्त्र लेखकका रुपमा समेत विभिन्न दैनिक पत्रपत्रिकाहरुमा लेखहरू लेख्दै आएका पोखरेलले दुई वर्ष नेपाल तारा डटकमको सम्पादकको रुपमा काम गरेको अनुभव पनि छ ।
लेखकबाट थपआर्थिक रूपमा परनिर्भर बन्दै गएको अवस्थामा पृथ्वीनारायण शाहलाई कसरी सम्झने ?
पुष २७, २०८१ शनिबार
नेपाल नबन्नुको कारण
पुष २४, २०८१ बुधबार
जनताको पक्षमा काम गर्न नसकेका दलहरुका शीर्ष नेतृत्व छट्पटाउन थालेका हुन् ?
पुष २३, २०८१ मंगलबार
क्यानडाकी भावी प्रधानमन्त्रीमा भारतीय मुलकी अनिताको सम्भावना बलियो
नेपालबहस संवाददाता
पुष २५, २०८१ बिहिबार
भृकुटीमण्डपमा राप्रपाको जलपान समारोह, शीर्ष नेताहरू को को पुगे ?
पुष २७, २०८१ शनिबार
अमेरिकामा आँधीका कारण तीन हजार भन्दा बढी उडानहरू रद्द
पुष २७, २०८१ शनिबार
लस एन्जलस आगलागीः ‘बम खसेजस्तो’ भयानक अवस्था, मृत्यु हुनेको सङ्ख्या ११ पुग्यो
पुष २७, २०८१ शनिबार
विश्वका ५२ गन्तव्यमध्ये लुम्बिनी नवौँ स्थानमा
पुष २७, २०८१ शनिबार
पश्चिम नेपालबाट पुनः मौसम बदली : कतै हिमपात, कतै वर्षाको सम्भावना
पुष २७, २०८१ शनिबार
सरकारले नागरिकता ऐनलाई संशोधन गर्ने विधेयकलाई स्वीकृति दिने
पुष २७, २०८१ शनिबार
कैलालीमा ‘अफ्रिकन स्वाइन फिभर’का कारण ३८ बङ्गुर मरे
पुष २७, २०८१ शनिबार
नक्शा स्वीकृत गर्ने प्रणाली विद्युतीय माध्यमबाट सञ्चालन गर्न निर्देशन
पुष २७, २०८१ शनिबार